کدخبر: 14157 ۱۴:۱۶ :: ۱۳۹۸/۰۷/۲۴ سرویس: اجتماعی

کیفیت فضای شهری؛ تضمینی برای استمرارِ حضور شهروندان

image

پروفسور جان لنگ، یکی از برجسته ترین طراحان شهری جهان، در کتاب معروف خود، آفرینش نظریه معماری، مبحثی را ‏تحت عنوان «ادراک کیفیت محیط از نظر هزینه ها و پاداش ها»  بیان می کند.  به عقیده او، کیفیت ساخت محیط و فضای ‏شهری، تضمینی برای حضور و هم چنین استمرار بودن در فضا خواهد بود.‏

 

‏بحث کیفیت محیط، بسیار پیچیده است. محیط بی کیفیت و بدکیفیت، تفاوت زیادی در مفهوم دارند.  اگر به پیرامون خود ‏بنگریم بسیاری از این محیط های بی کیفیت را خواهیم دید. به گمان من محیط بی کیفیت محیطی است که به صورت حرفه ای ‏و با در نظر گرفتن پارامترهای انسانی طراحی نشده باشد. چنین محیط هایی به صورت خنثی عمل می کنند. فرد با حضور در آن ‏ها احساس خاصی را تجربه نخواهد کرد. آنقدر حضور در این فضا بی اهمیت است که محیط، تنها به محلی برای گذر تبدیل می ‏شود. مثالی که برای محیط بی کیفیت یادم می آید، فضای دانشکده ی فنی دانشگاهِ محلِ  تحصیلم است. یک سال برای راهروی ‏منتهی به کلاس های درس، طرحی دادند. صندلی ها و میزهایی قرار دادند و کتابچه هایی روی هر میز. مثل یک نمایشگاه ‏کوچک. قسمت های جدا کننده را هم برداشتند که این نمایشگاه های کوچک با هم مرتبط باشند. نتیجه؟ یک محیط خنثی! ‏کوچکترین تغییری در رفتار فضایی دانشجویان رخ نداد. هم چنان در حال صحبت و خنده از راهرو عبور می کردند بی آن که ‏کتاب های روی میزها و صندلی ها توجهشان را جلب کرده باشد. محیط کاملا بی کیفیت بود. نه مزیتی داشت و نه ضرری. ‏

اما محیط های بدکیفیت، تاثیرات بدی بر استفاده کنندگان می گذارند. نکته این است که در طراحی این فضاها، بُعد روانی ‏استفاده کنندگان در نظر گرفته شده است اما متاسفانه با دیدی کاملا اشتباه. فرد با حضور در چنین فضایی، استرس و فشار ‏عصبی بسیاری را متحمل می شود. برخی مجبور به بودن در چنین فضاهایی هستند و برخی که اجباری برای حضور ندارند به ‏سرعت آن را ترک خواهند کرد. برعکسِ محیط های خنثی که بودن و نبودن در آن، برای فرد تفاوتِ چندانی نخواهد داشت، افراد ‏تجربه ی حضور در چنین فضاهایی را اغلب با لغتِ ناخوشایند و اضطراب آور، بیان می کنند. ‏

‏ مترو می تواند مثالی برای این محیط های بدکیفیت در کشورمان باشد. افرادی شاغل یا محصل که مجبور به استفاده از قطار ‏شهری برای رفت و آمد به محل مورد نظر خود هستند، به ناچار ساعاتی از شبانه روز را در این محیط می گذرانند. از بخشِ عجله ‏برای رسیدن به محل کار در زمان معین که بگذریم، بسیاری از افراد بدون در نظر گرفتن محدودیت زمانی، هم چنان سراسیمه و ‏با سرعت از محیط خارج می شوند. مترو مصداق بارزی برای یک فضای شهری نیست، اما فضایی ست در دل شهر با خیلِ عظیمی ‏از استفاده کنندگان. هرگاه فضایی، مراجعه کننده ی بالا داشته باشد، نیازمند طراحی مناسب و خوب است. انگار ما همیشه این ‏مفاهیم پایه و اساسی را از قلم می اندازیم؛ هرفضایی ولو بسیار کوچک، اگر به اجبار و یا به تبعِ استقبال مردم، جمعیت بالایی را ‏در طول شبانه روز پذیرا باشد، باید طراحی مطلوب با در نظر گرفتن ابعاد کالبدی و انسانی داشته باشد.‏

بازگردیم به مبحث گفته شده توسط جان لنگ؛ هزینه ها و پاداش ها. محیط هایی با کیفیت بالا و طراحی همه جانبه و مناسب، ‏به استفاده کننده، پاداش خواهند داد. این پاداش، همان لذت و حس خوشایندی ست که انسان را به استفاده ی دوباره از ‏فضا ترغیب خواهد کرد. به خودمان که می آییم، باز نشسته ایم در نیمکت پارک در حال بستنی خوردن، با ذهنی آرام و به دور ‏از هیاهوی روزمره. این پاداشی است که محیط برایمان به ارمغان می آورد. در طرف مقابل، محیط های بدکیفیت و بی کیفیت ‏قرار دارند. محیط هایی که نه تنها پاداشی برایمان در پی نخواهند داشت بلکه هزینه ای (در اکثر موارد روحی و روانی) توسط فرد ‏به محیط باید داده شود!‏

باید در نظر داشته باشیم که بُعدِ هزینه را می توان از دیدگاه های مختلفی بررسی کرد؛ هزینه ی مادی که برای حضور در برخی ‏فضاها باید پرداخت شود، هزینه ی زمانی افراد، هزینه ی روحی و روانی برای استمرار حضور در فضا و دیدگاه های دیگر. در کل ‏اما به نظر من هرگاه برآیند پاداشی که محیط به واسطه ی حضور فرد، به او می دهد از برآیندِ تمامی هزینه هایی که فرد ‏برای استفاده از فضا در اختیار محیط قرار داده، بیش تر باشد، محیط کیفیت مطلوب تری خواهد داشت و آن گاه می ‏توانیم از طراحی چنین فضایی خرسند باشیم، چرا که روز به روز استفاده کنندگان تعلق خاطر بیش تری به آن پیدا خواهند کرد و ‏آیا این نهایتِ خواسته ی یک طراحِ شهری نیست؟!‏

 



نظرات

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش های موردنیاز علامت گذاری شده اند *

برگزیده
پیشخوان روزنامه (00/03/30)
یادداشت
miss vanila
سیاسی اقتصادی ورزشی اجتماعی
img

اظهارات آقای احمدی‌نژاد در روزهای اخیر غیرواقعی و در راستای تشویش اذهان عمومی است

وزارت اطلاعات با صدور اطلاعیه‌ای به اظهارات اخیر محمود احمدی نژاد واکنش نشان داد.

img

عرف: انتخابات جلوه حضور مردم در تعیین سرنوشت سیاسی باشد

جمال عرف معاون سیاسی وزیر کشور و رئیس ستاد انتخابات کشور در همایش معاونین سیاسی استانداری های سراسر کشور، برگزاری انتخابات به صورت سالم و امن را مهم ترین رسالت وزارت کشور برشمرد و گفت: دو اصل قانونمداری و بی طرفی چراغ راهنمای وزارت کشور در برگزاری انتخابات ۲۸ خرداد ماه سالجاری است.

img

دستور جهانگیری:هر گونه کمبود کاروان المپیک و پارالمپیک ایران برطرف شود

معاون اول رییس جمهوری، گفت: حضور با نشاط جوانان در میادین ورزشی از اولویت‌های مهم مسوولان و مردم ایران است و می‌تواند به تقویت نشاط و امنیت ملی منجر شود.

img

رییس سازمان حج: تکلیف حج روشن نیست

شعار حج ۱۴۰۰ با عنوان «حج؛ خودسازی، انسجام، اقتدار اسلامی و دفاع از مسجدالاقصی»، ‌پس از بررسی‌های کارشناسی و تأیید نماینده‌ ولی فقیه در امور حج و زیارت، اعلام شد.

img

مرغ با قیمت مصوب عرضه می شود

نایب رئیس کانون انجمن صنفی مرغداران گوشتی گفت: مرغداران مرغ هایشان را با نرخ مصوب عرضه می کنند اما اینکه همین مرغ ها با قیمت مصوب به دست مردم نمی رسد نشان دهنده این است که در مسیر کشتارگاه تا واحدهای صنفی قطعا تخلف و سودجویی رخ می دهد.

img

یارانه معیشتی خرداد ۱۴۰۰ فردا واریز می‌شود

طبق اعلام سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها نوزدهمین مرحله یارانه معیشتی مربوط به خرداد ماه ۱۴۰۰ ساعت ۲۴ روز دوشنبه (۱۰ خرداد) به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد.

img

مصوبه اصلاح ضوابط بازار برق ایران ابلاغ شد

وزیر نیرو مصوبه اصلاح ضوابط بازار برق ایران را ابلاغ کرد که تعیین نرخ سوخت مبنای سقف بازار و تعیین سقف جدید قیمت بازار متعادل‌ساز برق از مهم‌ترین بخش‌های آن است.

img

مدیرعامل راه آهن: کریدور غرب خزر حدفاصل ایران تا دریای سیاه فعال می‌شود

مدیرعامل راه آهن گفت: با بازسازی محور ریلی ارمنستان و جلفا که در جنگ منطقه‌ای آسیب دیده بود، به زودی کریدور غرب خزر حدفاصل ایران تا دریای سیاه فعال می‌شود.

img

مسابقات تیراندازی کرواسی؛ عملکرد خوب رستمیان و سبقت اللهی در اروپا

تیراندازان زن ایرانی در رشته تپانچه ۲۵ متر بادی با کسب امتیاز بالا عناوین سوم و چهارم جدول ذخیره مسابقات تیراندازی قهرمانی اروپا را از آن خود کردند.

img

جریمه ۲۵هزار دلاری AFC برای فرهاد، ووریا و استقلال

کمیته انضباطی کنفدراسیون فوتبال آسیا(ای‌اف‌سی)، فرهاد مجیدی، ووریا غفوری و باشگاه استقلال را جریمه کرد.

img

گویا رئیس فدراسیون قفلی بر برگزاری انتخابات برخی هیات‌های استان‌ها زده و کلید آن را قورت داده است

حامد اخوان، رییس سابق هیات ژیمناستیک استان گلستان ، در واکنش به برگزار نشدن انتخابات هیات های ژیمناستیک استان‌ها در آستانه انتخابات فدراسیون ژیمناستیک واکنش نشان داد.

img

استقلال، رویِ هــوا!

باشگاه استقلال، چند سالی است که شرایط نابسامانی‌ را در بخش مدیریتی تجربه می‌کنند، حتی با وجود تعدد تغییرات در پُست مدیرعامل و اعضای هیات مدیره این باشگاه، شرایط استقلال تغییر خاصی نکرده و روز به روز سوءمدیریت حاکم بر این تیم، معضلات بزرگتری را برای آبی‌پوشان پایتخت ایجاد می‌کند.

img

هشدار درمورد انتشار کرونای هندی و آفریقای جنوبی در برخی شهرستان‌ها

سخنگوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: با وجود مشاهده روند کاهشی در تعداد موارد بستری بیماران کووید۱۹ در کشور، وضعیت بیماری همچنان ناپایدار، حساس و شکننده بوده و در برخی شهرستان‌های با وضعیت قرمز، سویه‌های کرونای هندی و آفریقای جنوبی در حال انتشار است.

img

آزادراه‌هایی که نیمه تمام مانده اند!

با نزدیک شدن به پایان دولت دوازدهم، آزادراه‌های در حال تکمیل زیادی وجود دارند که از میزان تکمیل آن‌ها اطلاعاتی را بدست آورده ایم.

img

ناوگان مترو تهران در حال توسعه است

مدیرعامل شرکت بهره‌برداری مترو تهران و حومه با بیان اینکه این ناوگان در حال توسعه و پیشرفت است اعلام کرد: تا سال ۱۴۰۱ تعداد ایستگاه های این ناوگان به ۱۶۱ ایستگاه خواهد رسید.

img

اطلاعیه پایگاه خبری «رستاخیز خبر»

پایگاه خبری رستاخیز خبر درخصوص نحوه فعالیت این رسانه، اطلاعیه ای منتشر کرد.