کدخبر: 5056 ۱۶:۳۳ :: ۱۳۹۶/۰۸/۲۰ سرویس: اجتماعی
یادداشت

با خودآگاهی قدم در راه موفقیت بگذاریم

image

خودآگاهی يكی از مهارت‌های زندگيست كه عبارت است از شناخت دقيق و درست از خود، به‌نحوی‌که فهم صحيحي از نگرش­ها، آرا، عقايد، اندیشه‌ها، هیجان‌ها، توانایی‌ها، مهارت‌ها و کاستی‌هایمان، داشته باشيم.

 

علی اکبر رمضان پور روانشناس و کارشناس ارشد مشاوره_ رستاخیز خبر خودآگاهي يكي از مهارت‌های زندگيست كه عبارت است از شناخت دقيق و درست از خود، به‌نحوی‌که فهم صحيحي از نگرش­ها، آرا، عقايد، اندیشه‌ها، هیجان‌ها، توانایی‌ها، مهارت‌ها و کاستی‌هایمان، داشته باشيم.

از نگاهي ديگر، مي­توان گفت كه خودآگاهي يعني آموختن روش‌های منطقي براي اعمال كنش و واكنش در موقعیت‌های متفاوت.

انسان در مسير زندگي خود، با انتخاب‌های متعددي روبرو است و سرآغاز هر انتخابي «خودآگاهی» است. از آنجا که زندگي بدون انتخاب معني ندارد، زندگی بدون «خودآگاهی» نیز غیرممکن به نظر می‌آید ليكن انتخاب­هاي بزرگ و سرنوشت‌ساز، نيازمند خودآگاهي دقیق‌تر است كه اگر در آن ماهر نباشيم، به خود و ديگران صدمه جدي خواهيم زد.

اين مهارت به شما كمك می‌کند تا بتوانيد بیشتر خصوصيات، نيازها، خواسته­ ها، اهداف، نقاط ضعف، نقاط قوت، احساسات، ارزش و هويت خود را بشناسيد. يكي از عوامل مهمي كه به ما كمك می‌کند زندگي خوب و موفقي داشته باشيم، اين است كه خود را بشناسيم و احساس خوبي در مورد خودمان داشته باشيم، همچنين از آنچه كه هستيم شاد و راضي باشيم.

خودآگاهي به عينيت بيني (­مشاهده وضع موجود­) و احساس نياز براي تغيير اوضاع موجود و تبديل آن به جايگاهي انساني نياز دارد. تحقيقات بي­ شماري نشان داده كه ضعف در خودآگاهي با بسياري از بيماري­ها و آسيب­هاي رواني، اجتماعي همراه است. اين توانايي به ما كمك مي­ كند تا بتوانيم از ملاك­هاي ارزشمندی آگاه شويم و ارزش خود را در زندگي بيابيم.

به‌این‌ترتیب، از ارزش­های كاذب پيروي نمي­ كنيم و با رضايت و آرامش بیشتری زندگي خواهيم كرد. تنها در صورت شناخت شخصيت، ارزش‌ها و علايق خود است كه مي ­توانيم از ميان سيلي از اطلاعات و دعوت­ها، به آن‌هایی جواب دهيم و در برابر آن­هايي برانگيخته و هیجان‌زده شويم كه به ما (­ به ارزش­ها، علايق و استعدادها ­) مربوط می‌شوند و بقيه را دور بريزيم، هرچند فريبنده باشند.

اگر ندانيم چه كسي هستيم، هر نوع اطلاعات مطلوبي از هر چيزي ما را بر می ­انگیزد و هيجاني كاذب براي دستيابي به آن در ما ايجاد می‌نماید كه البته اين حالت ديري نمی‌پاید و ما خسته و ناراضي به دنبال چيزي مناسب­تر و ارضاءکننده‌تر خواهیم رفت. هميشه اطلاعات متفاوت و متنوع به ذهن ما وارد مي­ شوند و ما سردرگم و هیجان‌زده خواهيم بود. در آن صورت داشتن خودآگاهي است كه می‌توانیم از ميان صدها كلاس آموزشي به دنبال آن­هايي برويم كه سایه‌ای از رؤیاها، علايق، ارزش‌ها و خود واقعي ما در آن افتاده باشد. چه‌بسا كساني كه ساعت­ها وقت صرف تمرين فعاليتي می‌کنند كه چون باشخصیت و علايق آن­ها منطبق نيست، از خود نااميد و دل‌زده می‌شوند به هر بهانه­ اي اين فعاليت را كنار مي­ گذارند.

حتماً كساني را ديده­ ايد كه مي ­گويند، اگر مي ­توانستند از اول شروع كنند، سعي مي ­كردند شغل ديگري انتخاب كنند، يا كس ديگري را به‌عنوان همسر انتخاب مي­ كردند.

چه چيز باعث شده است هم‌اکنون در شغلي باشند يا با همسري زندگي كنند، كه هيچ ميلي به آن ندارند؟

بسيار مهم است كه انسان در انتخاب­هاي زندگيش، شناخت عميقي از خود با تمامي ابعاد آن داشته باشد.

هر اندازه درباره­ خودمان، استعدادها و علایقمان بيشتر بدانيم، بهتر مي­توانیم به فعاليت­هايي روی‌ آوریم كه با تيپ شخصيتي ما سازگارترند.

حال به بررسی ابعاد خود و ویژگی های افراد خودآگاه می پردازیم:

خود جنبه­ هاي مختلفي دارد كه بهتر است آن­ها را كشف كنيم، شامل: بدن (جسم)، احساسات، افكار، آرمان­ها، اعتقادات، ادراكات و عملکرد. در زير مختصراً به چند نمونه از ابعاد خودآگاهي اشاره می‌کنیم:

الف- خود فيزيكي

آسان‌تر از جنبه‌های ديگر شناختني است، خود فيزيكي (جسماني) است كه به حس و تصوري گفته می­شود که نسبت به بدن «خود» داریم. بخشي از ارتباط ما با ديگران از اين طريق صورت می‌گیرد.

كانال ارتباطي كه به آن زبان بدن يا ارتباط غیرکلامی می‌گویند. عناصر مهم آن عبارت‌اند از: تماس چشمي، فاصله با ديگران، حركات دست‌ و پا، حالات صورت و غیره. بدون این‌که خودمان كاملاً مطلع باشيم، با بدنمان پیام‌های مختلفي ارسال مي­ كنيم. بخشي از خودشناسي فيزيكي اين است كه از پیام‌هایی كه از اين طريق به ديگران ارسال مي­ كنيم، باخبر شويم.

ب- خود واقعي

خود واقعی «درونی‌ترین» بخش وجود ما است. خودمان اين بخش را به‌خوبی می‌شناسیم ولي افراد معدودي از اين بخش ما آگاه هستند. اين خود دربرگيرنده آن چيزهايي است كه در ما وجود دارد و ما اشراف كافي به آن­ها داريم. مانند علايق، سن، مدرك تحصيلي و .... گاه لازم است در خلوت، خود واقعي­مان را مرور كنيم و عميق و صادقانه آن را ببينيم.

ج- خود اجتماعي

تصور می‌کنید ديگران شما را چگونه می‌بینند؟ ما در ميان جمع و گروه‌های مختلف چگونه رفتار مي­ كنيم؟

نظرات و ديدگاه­هاي اطرافيان در مورد ما «خود اجتماعی» ما را شکل می­ دهد. مثلاً ممکن است من خود را فردی ساعی و موفق در کسب‌ و کار بدانم، ولي تصوير ديگران از من انساني پول‌دوست دنیاطلب و خودخواه باشد.

از سوی ديگر بهتر است گاهي به تفاوت رفتار خود در ميان جمع دوستان صميمي با گروه‌های رسمی‌تر مثلاً در محيط كار، بیاندیشیم. در هر گروه افراد با رفتار خود به ما فشار می‌آورند تا با آنان هم‌نوا شويم. ما ترغيب مي ­شويم شبيه افرادي شويم كه بيشتر با آنان سر و كار داریم. البته گاه فرآيند همانندي به شكلي نامحسوس رخ مي­ دهد.

بنابراين لازم است به تفاوت رفتار خود در ميان جمع نيز دقت كنيم. بايد بدانيم كه ويژگي­هاي فردي خود (خود واقعی) و اوضاع اجتماعي در روند تشكيل خود اجتماعي ما بسيار مؤثرند.

د- خود آرماني

از همان دوران نوجوانی افكار و تصاوير آرماني متعدد (­ آنچه آرزو مي­ كنيم­) و گاه مبهم از خود به وجود می‌آید و با نگاه به ديگران و مقايسه­ خود با آنان به اين فكر فرو می‌رویم كه، چگونه به نظر می ­رسیم؟ شايد در اين مقایسه‌ها به اين نتيجه برسيم كه زندگي برخي مردم چقدر ایده آل است و آرزو كنيم كه ما هم مثل آنان بشويم. در چنين فرآيندي خود آرماني ما تشكيل مي ­شود.

تصوير ایده‌آل برخي افراد آن­چنان دور از دسترس و واقعيت است كه هر چه تلاش کنند، به آن نمی ­رسند.

در چنين وضعي امكان بروز احساس نااميدي و افسردگي خيلي زياد است. خود آرماني چنانچه واقع بينانه تكوين يابد، زمینه­ رشد و پيشرفت را مهيا مي ­سازد.

بنابراين هر چه فاصله خود واقعي (­آنچه هستيم) با خود آرماني (آنچه مي­ خواهيم باشيم­) «بیشتر» باشد احساس ناکامی و ناكارآمدي در ما بيشتر شكل مي­ گيرد.

به عبارتي، اين فاصله بايست «منطقی» و قابل‌دسترس باشد.

ه- خود معنوي

جنبه معنوی «خود» مرتبط با چيزي است كه به آن اعتقاد داریم. به ‌عبارت‌ دیگر تصور فرد از اعتقاداتش به زندگي او معنا مي­ بخشد، اين نگرش مربوط به نوع جهان‌بینی او است يا به دیدگاه‌های انساني اخلاقي ديگر وي ارتباط دارد.

مثلاً آيا من فردي مقيد و متدين هستم، آيا به زندگی بعد از مرگ باور دارم.

اين بخش از خود اهميت ویژه‌ای دارد چراکه «مبدأ و مقصد نهایی» خودشناسي در آن نهفته است. پاسخ به اين سؤال كه از كجا و براي چه آمده‌ام؟ و به كجا خواهم رفت؟ قطعاً تأثير به سزايي در نوع زندگي فرد خواهد داشت.

و- خود جنسيتي

تصور يا برداشتي است كه هر كس از هويت و تمايلات جنسي خود دارد. به‌عبارت‌دیگر آيا از زن بودن يا مرد بودن خود راضي هستيم يا نه؟

ز- خود تاريك

جنبه خاصي از خود است كه دربرگیرنده­ «اسرار» ما می‌باشد. چون دوست نداريم كه اين بخش از وجود ما فاش شود، معمولاً انرژي زيادي براي مخفي نگه‌داشتن آن صرف مي ­كنيم؛ مانند مسائلی كه مربوط به حريم خصوصي ما هستند و مايل نيستيم ديگران از آن مطلع گردند. این بخش از وجود ما شامل برخي وقايع تلخ دوران گذشته زندگي نيز هست.

يكي از محاسن خودآگاهي اين است كه شناخت جنبه ­هاي گوناگون شناخت «خود» در نهایت به ما كمك می‌کند تا به «دگر آگاهی» نیز برسیم و انتظار نداشته باشيم همه­ افراد درباره­ همه ‌چیز همان گونه فكر كنند كه ما فكر می­ کنیم. اين موضوع را درك كنيم كه اگر برخي امور مورد قبول ما نبود، حداقل مي­توانند شنيده شوند و حتي محترم بشماريم.

فراموش نكنيم تفاوت آرا، انديشه­ ها و سلايق، در بسياري موارد، رشد، شكوفايي و نوآوري به دنبال دارد. همچنين اين احساس را در وجود ما شكل دهد كه هر فردي ويژگي­هاي خاص خود را دارد و اين موضوع بخشي از شكوه و عظمت خلقت است. در سايه تعامل و تعالی افكار است كه بسياري از امور متحول مي‌شوند و بهبود می‌یابند.

ويژگي­هاي افراد خودآگاه:

-  براي خود ارزش قائل هستند.

-  انتقادپذیرند.

 - به ارزش­ها و اعتقادات‌شان آگاهي كامل دارند و از آن دفاع مي­ كنند.

-  احساس خشنودي و رضايت خاطر دارند.

-  در مقابل فشار و ضربه­هاي رواني و اجتماعي مقاومت بيشتري را از خود نشان مي­دهند.

 -  ديگران را سرزنش و تحقير نمي ­كنند، بلكه با آن­ها در كمال احترام برخورد مي­كنند.

-  اغلب مثبت انديش هستند.

-  روحيه­ همكاري و مشاركت بالاتري دارند.

-  از مشورت با افراد متخصص استقبال مي­كنند.

- نقاط ضعف و قوت خود را به‌خوبی مي­شناسند.

 

 

 


http://www.rastakhiznews.ir/files/1396/04/14/012739.gif
https://sapp.ir/rastakhiznews

نظرات

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش های موردنیاز علامت گذاری شده اند *

موسسه اعتباری نور
دکتر علیخانی
سروش رستاخیز
برگزیده
پیشخوان روزنامه (97/06/28)